Góc nhìn nghiên cứu
Phương pháp thu thập dữ liệu khảo sát tại Việt Nam: cách chọn

Mục lục
Trong các phương pháp nghiên cứu thị trường, dữ liệu khảo sát có thể thu thập bằng phỏng vấn tại nhà, chặn đường, điện thoại, máy tính bảng, trực tuyến hoặc thử nghiệm sản phẩm (CLT, HUT). Cách thu thập quyết định ai tham gia được, câu hỏi nào hỏi được và chất lượng câu trả lời, nên cần chọn theo câu hỏi nghiên cứu chứ không theo thói quen.
Vì sao cách thu thập dữ liệu quan trọng?
Cùng một bảng hỏi, đổi cách thu thập có thể đổi người trả lời. Phỏng vấn trực tuyến chỉ gặp người dùng internet; phỏng vấn chặn đường chỉ gặp người đang ở một địa điểm. Vì vậy, đơn vị nghiên cứu cần nêu rõ cách tiếp cận đối tượng và giới hạn của cách đó khi trình bày kết quả. Phần này nối tiếp bước chọn đối tượng trong bài kỹ thuật chọn mẫu.
Các phương pháp thu thập dữ liệu phổ biến
| Cách thu thập | Phù hợp khi | Lưu ý |
|---|---|---|
| Phỏng vấn tại nhà (D2D) | Cần phỏng vấn kỹ, đối tượng phải xác định theo hộ hoặc địa chỉ, câu hỏi dài hoặc cần cho xem hình, vật liệu. | Tốn thời gian di chuyển; cần phỏng vấn viên được tập huấn và kiểm tra chất lượng. |
| Phỏng vấn trên máy tính bảng (TAPI) | Cần nhập câu trả lời trực tiếp trên thiết bị khi phỏng vấn, bảng hỏi có logic rẽ nhánh, cần kiểm tra dữ liệu sớm. | Cần thiết bị và thiết kế bảng hỏi kỹ trước khi đi thực địa. |
| Phỏng vấn chặn đường (intercept) | Cần gặp người ở nơi họ mua hoặc dùng, như cửa hàng, siêu thị, trung tâm thương mại; bảng hỏi ngắn. | Dễ lệch về nhóm người hay đi ngang qua; khó hỏi sâu. |
| Phỏng vấn qua điện thoại | Cần nhanh, đối tượng rải rộng, bảng hỏi ngắn và không cần cho xem vật mẫu. | Người trả lời có thể bỏ dở giữa chừng; khó dùng cho nội dung cần hình ảnh. |
| Khảo sát trực tuyến | Cần nhiều người trong thời gian ngắn, nội dung có thể xem trên màn hình, đối tượng dùng internet thường xuyên. | Chỉ tiếp cận được người dùng mạng; cần kiểm tra chất lượng trả lời (làm cho có, trả lời trùng). |
| Thử nghiệm tại điểm tập trung (CLT) | Cần cho người tham gia dùng thử hoặc xem sản phẩm, bao bì, quảng cáo trong cùng điều kiện. | Thiết lập địa điểm; mẫu thường nhỏ hơn khảo sát bảng hỏi. |
| Thử nghiệm tại nhà (HUT) | Cần đánh giá sản phẩm sau nhiều lần dùng trong sinh hoạt thật. | Thời gian dài hơn; phải theo dõi để người tham gia dùng đúng hướng dẫn. |
Ngoài ra, nghiên cứu định tính như thảo luận nhóm và phỏng vấn sâu có thể làm trực tiếp hoặc từ xa qua video; cũng có thể dùng bảng thảo luận trực tuyến và nhật ký số (digital diary). Xem thêm phỏng vấn sâu.
Chọn cách thu thập theo câu hỏi nghiên cứu
- Đo quy mô hành vi hoặc thái độ: thường dùng khảo sát có cỡ mẫu đủ lớn, qua phỏng vấn trực tiếp hoặc trực tuyến tùy đối tượng.
- Hiểu lý do phía sau: dùng phỏng vấn sâu hoặc thảo luận nhóm, rồi nếu cần kiểm chứng bằng khảo sát.
- Đánh giá sản phẩm, bao bì, quảng cáo: dùng thử nghiệm có kiểm soát như CLT hoặc HUT. Xem CLT và HUT là gì.
- Đối tượng khó tiếp cận hoặc ít người: cần tuyển có chủ đích và nên có bước kiểm tra điều kiện tham gia.
Kết hợp nhiều cách để bù giới hạn
Nhiều nghiên cứu kết hợp hai cách, ví dụ khảo sát trực tuyến cho nhóm dùng internet và phỏng vấn trực tiếp cho nhóm khó tiếp cận trực tuyến. Khi kết hợp, cần ghi rõ phần mẫu đến từ cách nào để so sánh được kết quả.
Chất lượng dữ liệu phụ thuộc vào đâu?
Dù chọn cách nào, chất lượng còn phụ thuộc vào bảng hỏi rõ ràng (xem thiết kế bảng hỏi không thiên lệch), phỏng vấn viên được tập huấn, kiểm tra thực địa và làm sạch dữ liệu sau thu thập (xem xử lý dữ liệu khảo sát thô).
Cần chuẩn bị gì trước khi chọn?
Bạn nên có sẵn câu hỏi nghiên cứu, đối tượng, địa bàn, thời gian và nội dung cần cho xem (hình ảnh, sản phẩm). Xem cách trình bày các mục này trong bài viết brief nghiên cứu thị trường.
Kết luận
Không có cách thu thập tốt nhất cho mọi nghiên cứu. Cách phù hợp là cách tiếp cận đúng đối tượng, hỏi được đúng nội dung và có giới hạn được nêu rõ. Để biết toàn bộ quy trình, xem bài hướng dẫn nghiên cứu thị trường là gì.
INTAGE Việt Nam cung cấp dịch vụ khảo sát và nghiên cứu thị trường tại Việt Nam, gồm phỏng vấn tại nhà, chặn đường, điện thoại, máy tính bảng, thử nghiệm sản phẩm (CLT, HUT) và nghiên cứu trực tuyến. Liên hệ INTAGE Việt Nam để trao đổi về cách thu thập phù hợp với dự án của bạn.








